In dit artikel ontdek je wat online identiteit is, waarom het belangrijk is om er goed mee om te gaan, en hoe jij jezelf slim en veilig kunt laten zien op het internet.

Wat doe jij allemaal online? En wat zegt dat over jouw online identiteit?

Iedereen heeft een eigen identiteit. Je identiteit wordt gevormd door verschillende dingen: je familie, je vrienden en je school, je uiterlijk en je kledingstijl, maar ook je hobby’s en waar je goed in bent. Dit samen vormt wie je bent en wat jou uniek maakt.

Wat is online identiteit?

Je online identiteit is de optelsom van alle informatie die op het internet over jou te vinden is. Het gaat hier niet alleen om de foto’s die je post op Snap of Insta, maar ook de muziek die je luistert op Spotify, de filmpjes die je kijkt op TikTok en de online games die je speelt.

Er zijn online verschillende hulpmiddelen om anderen te laten zien wie je bent en wat je leuk vindt. Denk bijvoorbeeld aan het kiezen van je eigen gebruikersnaam en profielfoto en het delen van foto’s en status updates. In online games kun je vaak zelf je eigen avatar kiezen. Deze avatar is ook onderdeel van jouw online identiteit.

Online versus offline identiteit

Het grote verschil tussen online en offline identiteit is dat je op het internet vaak zelf kunt bepalen wat anderen van jou te zien krijgen. Je kunt jezelf dus ook heel anders voordoen dan hoe je ‘in het echt’ bent. Ook kun je je online identiteit heel makkelijk veranderen. Zoals een wijziging in je gebruikersnaam, een nieuwe profielfoto of een aanpassing aan je avatar.

Op het internet hoef je niet de meest ‘echte’ versie van jezelf te laten zien. Een filmpje kun je bewerken of opnieuw maken, een berichtje kun je 100 keer opnieuw typen voor je hem verstuurt en als je een foto plaatst die je achteraf toch niet zo mooi vindt, kun je hem altijd nog verwijderen. Jij kiest wat je deelt, waar en met wie. Jouw keuzes bepalen voor een groot deel jouw online identiteit.

Online vrienden en online identiteit

Niet alles aan jouw online identiteit kun je zelf bepalen. Wat anderen over jou delen bijvoorbeeld, foto’s waarin je getagged wordt of de reacties die je krijgt. Jij kunt hier vaak niets aan doen, maar het kan wel invloed hebben op hoe jij je voelt en hoe anderen jou zien en dus ook op jouw online identiteit.

Je online vrienden hebben ook op een andere manier invloed op jouw online identiteit. Hun reacties en voorkeuren kunnen bepalen wat jij doet online. Zie je dat zij jouw favoriete artiest stom vinden, dan deel je daar misschien minder snel iets over.

Je kunt daarnaast ook nieuwe vrienden maken online. Via het internet kom je heel makkelijk in contact met anderen die dezelfde interesses hebben als jij. Ben je bijvoorbeeld fan van een bepaalde schrijver, sportheld, serie of game? Dan kun je je aansluiten bij een online fandom of community die daarop gericht is.

Voordelen

Leuk, een online identiteit. Maar wat heb je er nou eigenlijk aan? We zetten hieronder een paar voordelen op een rij:

1.Maak je eigen profiel

In de online wereld bepaal je grotendeels zelf hoe anderen jou zien. Zo kun je kiezen welke foto’s je wel en niet deelt, wat je gebruikersnaam is en welke avatar je bent in een game. Ook kun je gericht aanpassingen doen aan je online identiteit.

2.Wissel van identiteit

Op het internet kun je verschillende identiteiten uitproberen. Je kunt daar makkelijk wisselen van identiteit. Dit kun je gebruiken om te onderzoeken wie je (ook offline) wilt zijn.

3.Maak nieuwe vrienden

Op het internet kom je makkelijk met nieuwe mensen in contact. Zo kun je vrienden worden met mensen over de hele wereld. Je kunt anderen ontmoeten die dezelfde interesses hebben als jij of die juist erg van jou verschillen.

4. Doe ideeën op voor jouw identiteit

Je kunt online veel mensen volgen, waaronder ook influencers, artiesten, politici, chefkoks, sporters, modemakers, kunstenaars en acteurs. Je kunt hierdoor ideeën opdoen voor jouw online én je offline identiteit. Als je fan bent van iemand, kan dit jou ook aanmoedigen om bijvoorbeeld later zelf de politiek in te gaan.

5.Leer jezelf beter kennen

Je online identiteit kan je helpen om jezelf beter te leren kennen: jouw persoonlijkheid, je waarden, je sterke en zwakke punten, waar jij blij van wordt. Dit kan jou helpen om je identiteit te bepalen.

Nadelen

Er zijn ook een paar dingen waar je op moet letten als je jouw online identiteit gaat ontdekken:

1.Deel geen persoonlijke informatie

Op het internet bepaal jij grotendeels zelf welke informatie anderen van jou zien. Denk hierbij goed aan je privacy. Niet iedereen hoeft alles over jou te weten. Deel bijvoorbeeld niet zomaar je persoonlijke gegevens, zoals je adres of je telefoonnummer. Je moet daarnaast ook niet zomaar informatie over iemand anders delen zonder dat zij daar toestemming voor hebben gegeven. Dat heet doxing en kan strafbaar zijn.

2.Verlies jezelf niet in de online wereld

Het kan heel leuk zijn om je bezig te houden met je online identiteit en online activiteiten. Maar je bent er ook veel tijd aan kwijt. Probeer erop te letten dat je hierdoor geen problemen krijgt met school, thuis of met je vrienden. Je leven offline is ook belangrijk. Ben jij digitaal in balans? Check het hier.

3.Geloof niet alles wat je ziet

Op het internet kun je jouw online identiteit vergelijken met die van anderen. Dat kan je onzeker maken. Maar veel mensen laten zich online alleen van hun beste kant zien. Je ziet dus maar een klein stukje van hun identiteit.

4. Vraag om hulp bij online pesten

Online kom je soms nare reacties tegen: iemand kan jou beledigen, uitschelden of zelfs bedreigen. Dit is niet oké en kan jou een naar gevoel geven. Als je hier last van hebt, praat hier dan over met iemand die je kent. Ook kan je (anoniem) chatten of bellen met de Kindertelefoon.

Aan de slag!

Ontdek je online identiteit! Typ je eigen naam in bij Google en kijk wat er allemaal over jou te vinden is op het internet. Of ga aan de slag met deze vragen:

• Waaruit bestaat jouw online identiteit? Kies je altijd de mooiste foto uit? Of deel je gewoon alles online?
• Hoe wil jij door anderen gezien worden? Ben je in het echt ook zo? Of juist helemaal niet?

Doe de quiz!

Wat weet jij allemaal over online identiteit? Test je kennis over dit dossier met deze korte quiz!

Meer weten?

Bronnen

Bij het schrijven van dit dossier zijn de volgende bronnen gebruikt:

• Dus ik volg (Human)
• Online identiteit (Human)
• Cijfers over mediagebruik (Nederlands Jeugdinstituut)
• Monitor Mediagebruik (Netwerk Mediawijsheid)
• Online versus offline identiteit (Mediawijs.be)
• Identiteitsontwikkeling (Nederlands Jeugdinstituut)

The post Wie ben jij online? appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

Lang stilzitten terwijl je gamet of TikTok checkt is bijvoorbeeld niet zo goed voor je. En als je digitale mediagebruik problemen oplevert op school, thuis of met je vrienden, is dat ook niet fijn. Digitale balans gaat over het zó indelen van je tijd dat je je er goed en gezond bij voelt, met én zonder digitale media. Benieuwd hoe andere jongeren online in balans zijn? Bekijk het filmpje hieronder.

Hoe beïnvloeden digitale media jou?

We gebruiken allemaal digitale media. Ze zijn overal en de hele dag beschikbaar. Digitale media kunnen je lichamelijke, sociale en mentale gezondheid beïnvloeden en het is belangrijk dat je je op alle vlakken goed voelt.

Lichamelijke gezondheid gaat over of je genoeg slaapt en beweegt en niet te veel stil zit. Sociale gezondheid gaat over of je genoeg tijd hebt met anderen, maar ook genoeg tijd voor jezelf. Mentale gezondheid gaat over of je lekker in je vel zit en of je een gezonde balans tussen inspanning en ontspanning hebt. Digitale media spelen bij al deze dingen een rol en hebben invloed op hoe jij je voelt.

Dus: een gezonde digitale balans is voor iedereen, overal en de hele dag belangrijk.

Hoe gezond ben jij online? Doe de test van Kidsweek

Voordelen

Digitale media kunnen je helpen om lichamelijk, sociaal en mentaal beter in je vel te zitten.

1.Lichamelijk

Je kunt digitale media gebruiken om meer te bewegen, bijvoorbeeld met games die je bewegend moet doen (zoals Nintendo Switch Sports of Pokémon GO), met filmpjes van work-outs of met sport-apps.

2.Sociaal

Digitale media kunnen je helpen om contact te hebben met anderen. Je kunt nieuwe mensen leren kennen, of contact hebben met vrienden die je al hebt. Je kunt samen (online) gamen, je kunt met elkaar appen, of via sociale media delen waar je mee bezig bent en reageren op wat anderen doen. Maar je kunt digitale media ook gebruiken om even een moment voor jezelf te hebben, zonder andere mensen om je heen.

3.Mentaal

Digitale media helpen je ontspannen, zoals bij een film, muziek of game. Maar ze kunnen je ook uitdagen! Je kunt creatief zijn met digitale media door bijvoorbeeld een mooie foto te maken of je kunt nieuwe dingen leren over bijvoorbeeld andere landen of je favoriete dier. Ontspanning en inspanning zijn allebei belangrijk voor je mentale gezondheid.

Nadelen

Als je te veel digitale media gebruikt kan dit ook slecht zijn voor je gezondheid. Zo blijft er minder tijd over voor belangrijke dingen, zoals schoolwerk, sporten en afspreken met vrienden. Deze activiteiten zorgen ervoor dat je je goed voelt!

1.Lichamelijk

Als je digitale media gebruikt, zit je vaak stil, zoals bij Snapchatten op de bank of werken op je laptop voor school. Lang achter elkaar (stil)zitten is niet goed voor je. Je kunt last krijgen van je spieren en je botten. En als je zit, ben je niet aan het bewegen. Bewegen is goed voor je gezondheid.

Laat op de avond digitale media gebruiken kan ook invloed hebben op je slaap. Als je vlak voor het slapen nog op een scherm kijkt, wordt je brein wakker gehouden door het felle licht. Dit zorgt ervoor dat je minder snel in slaap valt. Ook kan spannende of leuke content ervoor zorgen dat je hoofd nog te druk is om te gaan slapen. Slaap heb je alleen wel nodig om je goed te voelen.

2.Sociaal

Het kan zijn dat je nog maar weinig in het echt afspreekt met vrienden, omdat je te veel tijd aan digitale media besteedt. Of wanneer je hebt afgesproken met een vriend(in), jullie alleen op je telefoon kijken en nauwelijks met elkaar praten. Het kan ook andersom: digitale media kunnen ervoor zorgen dat je niet genoeg tijd voor jezelf neemt. Omdat je het gevoel hebt dat je altijd online moet zijn en op je vrienden moet reageren.

3.Mentaal

Digitale media kunnen je afleiden, bijvoorbeeld tijdens het huiswerk maken, omdat je dan berichtjes of meldingen op je telefoon krijgt. Ook kun je je eigen leven minder leuk vinden door de toffe en soms jaloersmakende foto’s die je op sociale media van anderen ziet. Dit kan ervoor zorgen dat je minder lekker in je vel zit, en dus een minder goede mentale gezondheid hebt.

Hoe zit het met jouw digitale balans? Doe de zelftest op digitalebalans.nl

Hoe zit het bij jou?

• Hoeveel uur per week maak je gebruik van digitale media? Zorgt je digitale mediagebruik er soms voor dat je minder tijd voor andere dingen hebt die belangrijk zijn voor je gezondheid? Hoe zou je dat willen veranderen?
• Doe je weleens iets helemaal zonder telefoon? Hoe lang duurt dat dan? Mis je je telefoon dan?
• Spreek je wel eens met je vrienden of familie of om jullie telefoons niet te gebruiken als jullie samen zijn? Hoe voelt dat dan?

Aan de slag

Lichamelijk

Bedenk een activiteit die je mét digitale media kunt doen, maar waarbij je niet stilzit. Voer deze activiteit uit, eventueel samen met iemand anders. Denk bijvoorbeeld aan een videogame die je bewegend moet doen, een dansfilmpje dat je probeert na te doen, of een mooie foto die je buiten gaat maken.

Sociaal

Stel aan een vriend of vriendin voor om een online moment om te zetten in een offline moment. Stel aan een vriend(in) voor om in plaats van jullie 51-ste Snapstreak vol te houden, een 50-dagen Snapstreak feestje te organiseren bij een van jullie thuis

Mentaal

Leg je telefoon eens weg als je een film of serie gaat kijken. Dan word je er niet door afgeleid, kun je helemaal opgaan in het verhaal en lekker meeleven en ontspannen.

Doe de quiz

Heb je het dossier goed gelezen en begrepen? Doe de quiz!

Meer weten?

Bronnen

Bij het schrijven van dit dossier zijn de volgende bronnen gebruikt:

• De Wijzer in Digitale Balans (Netwerk Mediawijsheid | Trimbos-instituut)
• Digitalebalans.nl (Netwerk Mediawijsheid | Trimbos-instituut)
• Gameninfo.nl (Trimbos-instituut)
• Van Rooij, A. J., & Kleinjan, M. (2020). Gezond leven in een digitale wereld: Positie paper Trimbos-instituut & Netwerk Mediawijsheid

Partners

The post Ben jij digitaal in balans? appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

Welke influencers volg jij op YouTube, TikTok en Instagram? Weet jij hoe de content van je favoriete creators tot stand komt? En laat jij je weleens beïnvloeden door influencers? Bekijk in de video wat jongeren er van vinden en lees de tips hieronder.

Invloed van influencers

Het woord influencers komt van het Engelse woord influence, oftewel invloed. Die invloed hebben ze omdat ze veel volgers hebben op sociale media. Op deze platforms delen ze video’s, foto’s en verhalen over hun eigen leven en levensstijl. Soms prijzen ze hierbij ook producten aan, zoals een bepaald merk make-up of een nieuwe game. Zo kan een influencer je beïnvloeden om iets te kopen.

Wat vind jij leuk?

De content die influencers maken – grappige filmpjes, vlogs, tutorials, TikToks en meer – is vaak heel leuk. Je kan er wat van leren en je kan er plezier aan beleven. Er zijn veel verschillende soorten influencers, voor allerlei interesses. Vind je gamen leuk? Knutselen? Muziek maken? Make-up? Koken? Of misschien wel allemaal!

Doordat influencers vertellen over hun leven en wat ze meemaken, kan je daar zelf beter mee leren omgaan. Of je komt erachter wat andere mensen bezighoudt. Daar kun je enthousiast van worden of het brengt je op leuke ideeën.

Kun je vrienden zijn met een influencer?

Je denkt vaak veel te zien van het leven van een influencer, waardoor je het gevoel kan hebben dat je iemand kent. Je kan ook interactie hebben met de influencer, door content te liken of comments achter te laten, of te reageren op vragen of polls. Soms kan je zelfs via privéberichten contact maken.

Dat noem je een ‘parasociale relatie’. Je hebt het gevoel dat je een vriendschap hebt met iemand die je eigenlijk niet echt kent. Dat is niet erg, alleen komt het vooral van jouw kant. Want jij bent een van de vele volgers die de influencer heeft.

Is het wel echt?

Influencers creëren content waarvan zij denken dat hun volgers het leuk vinden. Hoe meer hun foto’s en filmpjes bekeken worden, hoe meer geld zij hiermee verdienen. Vaak delen influencers daarom vooral leuke, spannende of mooie dingen uit hun leven.

Hierdoor lijkt het soms alsof je favoriete influencer altijd alleen maar leuke dingen doet, heel veel vrienden heeft en de meest bijzondere dingen meemaakt. Daardoor kan je zelf het gevoel krijgen dat je méér wil, of zou moeten doen. Of dat je er anders uit moet zien.

Wat je te zien krijgt uit het leven van een influencer is vaak maar een klein deel van wat ze echt meemaken. Het kan daarnaast ook in scène gezet zijn. Het is dan net alsof je naar een film kijkt met mensen die een rol spelen of een script volgen. Een influencer kan ook best een keer een slechte dag hebben. Alleen de vraag of ze dat wel delen met hun volgers.

De rol van sociale media

Op YouTube, TikTok of Instagram krijg je meestal filmpjes aangeboden die lijken op wat je al kent of waar je eerder naar hebt gezocht. Dus als je veel naar beauty influencers kijkt, zal je meer beauty filmpjes krijgen te zien op deze kanalen.

Deze influencers passen bij jouw mening en kijk op de wereld, maar die influencers vertellen niet per sé de waarheid. Er zijn heel veel verschillende verhalen te vinden op sociale media. Hoe vind jij nieuwe influencers om te volgen?

Wil je weten hoe dit precies werkt? Lees meer over hoe cookies werken en hoe je kunt voorkomen dat je in een filterbubbel terecht komt.

Influencers maken reclame

Wanneer bedrijven of merken producten of diensten willen verkopen maken ze graag gebruik van de invloed van influencers. Influencers kunnen geld verdienen door op deze manier reclame te maken op hun platforms. Dat wordt dan een advertorial genoemd. Meestal hebben influencers zelf ook iets te zeggen over hoe zij deze producten onder de aandacht brengen.

Het kan ook zo zijn dat een influencer ervoor kiest om niet met een bedrijf samen te werken. Bijvoorbeeld omdat het product niet goed past bij hun verhaal of levensstijl. Er zijn daarnaast ook influencers die onafhankelijk willen zijn en zelf producten testen en hun mening hierover delen, zonder dat zij hier geld voor krijgen.

Hebben jouw favoriete influencers het weleens over een lekkere zak chips of een echte aanrader van een game? Grote kans dat het reclame is. Weet jij wanneer een influencer ergens voor betaald krijgt? Influencers moeten dat vermelden. Let hierop:

1.Staat er in de beschrijving van de video dat het gesponsord is?

2.Zie je hashtags zoals #ad?

3.Zegt de influencer dat de video gesponsord wordt?

Dus onthoud: als jouw favoriete influencer een nieuwe deodorant, frisdrank of videogame aanprijst, kan je ervan uitgaan dat ze hiervoor betaald hebben gekregen. Vaak zeggen ze hierbij dat ze een product niet zouden promoten als ze er zelf niet enthousiast over zouden zijn. Maar als jij daarna zin hebt in die chips, is het toch geslaagde reclame.

Denk jij dat een influencer reclame maakt zonder dit te zeggen? Geef dit dan aan bij het meldpunt.

Wist je dat professionele influencers zich aan speciale regels moet houden voor reclame? Kijk op influencerregels.nl hoe dat zit.

Zelf influencer worden? Dit moet je weten

Het leven van een influencer klinkt voor veel jongeren als een droombaan: geld verdienen door leuke, creatieve filmpjes te maken en jouw verhalen te delen. Misschien lijkt het jou zelf ook wel leuk om influencer te worden. Maar influencer zijn is lang niet zo makkelijk als je misschien denkt:

1.Het is best lastig om er geld mee te verdienen

Als je er echt van wil kunnen leven, moet je ook kunnen onderhandelen met bedrijven die via jou reclame willen maken. Veel influencers hebben daarom tegenwoordig, net als andere artiesten, een manager of een bedrijf dat dit voor hen regelt.

2.Je moet er hard voor werken

Influencers zeggen zelf dat het vooral heel hard werken is. Je moet meerdere video’s per week of zelfs per dag maken. Daardoor sta je heel vaak ‘aan’. Bedenk maar eens hoe het is om op een podium op te treden voor publiek. Dat gevoel heb je als influencer vaak ook en dat kan best zwaar zijn.

3.Je brengt veel tijd online door

Ook moet je constant bereikbaar zijn en veel contact onderhouden met volgers. Als je zoveel tijd online doorbrengt heeft dit ook gevolgen voor je digitale balans.

Wees je dus ook bewust van de minder leuke kanten.

Is het je droom om influencer te worden? Op influencerregels.nl kun je een certificaat scoren, waarmee je laat zien dat je op de hoogte bent van alle regels!

4 tips om je niet te laten beïnvloeden

Wil jij zelf bepalen of je beïnvloed wordt? Dit is waar je op kunt letten:

• Sociale media platforms leren van je eerdere zoekopdrachten. De video’s en posts die je aangeraden krijgt passen daarom vooral bij waar jij sowieso al naar zoekt. Zoek daarom gericht naar andere filmpjes en geef ook aan als je een filmpje niet (meer) in jouw ‘feed’ wil zien
• Stel jezelf de vraag: kan het zijn dat de influencer betaald is om iets te zeggen of te doen?
• Is wat iemand zegt een mening of een feit? En laat diegene misschien informatie weg?
• Kom je in de verleiding om iets te kopen? Doe dan eerst zelf onderzoek. Is het een betrouwbaar product? Zou je dit ook kopen als je favoriete influencer het niet gebruikt? Heb je het echt nodig?

Vragen die je samen of alleen kunt beantwoorden

Welke rol hebben influencers in jouw leven? Ga erover in gesprek! Je kan deze vragen beantwoorden, in je eentje of met je vrienden, ouders of klasgenoten:

• Zou jij, als je influencer bent, reclame maken voor producten? Zijn er bepaalde producten waar je echt geen reclame voor zou willen maken?
• Influencers vinden het soms lastig dat hun volgers hen als vrienden zien, wat vind jij hiervan?
• Heeft een influencer jou wel eens positief beïnvloed? Kun je een voorbeeld noemen?
• Heb je weleens iets gekocht of gedaan omdat een influencer dat had of deed?
• Lijkt het jou leuk om influencers te zijn? Waarom wel of niet?
• Kan jij een voorbeeld bedenken van een influencer die iets mooier maakte dan het was? Vond je dat erg?
• Welke tip zou je jouw favoriete influencer nog willen meegeven en waarom?

Hoeveel weet jij over influencers? Doe de quiz!

Test je kennis over influencers en over dit dossier met deze korte quiz!

The post De invloed van influencers appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

Iets om rekening mee te houden: van gamen in VR kun je misselijk worden

Wist je dat?

Wist je dat de eerste populaire computergame uit 1972 een pingpongspel met maar een paar pixels was? Dat zou je bijna vergeten nu games steeds mooier worden en echter lijken. Zó levensecht dat je zelfs games hebt waarin je elke dag vroeg opstaat en naar je werk gaat! Hartstikke saai, want met games kun je juist dingen doen die je in het echt nooit zou doen. Je kunt in iemand anders schoenen staan en op plekken komen waar je in het echte leven nooit zou kunnen zijn.

Met virtual reality lijkt het net alsof je écht in de gamewereld stapt. En met augmented reality kun je games projecteren in de echte wereld, zoals Pokémon Go. Hoe zou de wereld er uitzien als het echte leven een game is? Dat zie je in dit filmpje

Waar gamen vroeger alleen voor de lol was, kun je er tegenwoordig serieus werk van maken. Bijvoorbeeld als professioneel e-sporter of met je eigen streaming-kanaal op YouTube. Of word later game delevoper!

De 5 voordelen van gamen

Handige feitjes om je ouder(s) te vertellen 

1. Gamen kan gezellig, leuk en ontspannend zijn. Met je zus of broer op de bank. Of online met je vrienden en mensen van over de hele wereld.

2. Games zoals Fortnite en Minecraft zijn goed voor je creativiteit en je geheugen. En uit onderzoek blijkt ook dat je beter wordt in problemen oplossen en analyseren

3. Spellen waarin je samen moet werken of anderen moet helpen, kunnen je socialer maken. Ook in de offline wereld!

4. Met games kan leren leuker en makkelijker zijn. Vraag je leraar eens om een game te spelen in de klas.  Squla bijvoorbeeld. Of de educatieve editie van Minecraft. Wist je dat ze zelfs in het leger games gebruiken om te leren!?

5. Veel stilzitten achter een scherm is niet goed voor je. Maar actieve spellen, zoals Pokémon Go of met een Ring-con, zorgen juist voor meer lichaamsbeweging!

Dit moet je weten: 5 tips om het leuk te houden

Veel populaire games zijn gratis te spelen. De gamemakers willen graag dat jij zo lang mogelijk hun spel speelt. Want daarmee verdienen ze geld. Met leuke beloningen en uitdagingen word je steeds enthousiaster om door te spelen. Soms is dat zelfs verslavend of geef je meer geld uit dan je eigenlijk zou willen.

Herken jij de 5 trucs van gamemakers? Bekijk dit filmpje

1. Veel online games verdienen geld door jou reclames te laten zien. Of door je mooie skins of een beter wapen aan te smeren. Wil je iets kopen? Bedenk goed of je het echt wilt hebben en bespreek het eerst met je ouder(s)

2. Heb je last van je nek? Moeie ogen? Of kom je slecht in slaap? Dat kan komen doordat je te lang achter het scherm zit. Bekijk de 10 tips tegen een gamebochel

3. In online games kun je spelen met mensen over de hele wereld. Maar online weet je nooit zeker of iemand de waarheid vertelt over wie hij / zij is. Deel geen persoonlijke informatie of foto’s totdat je zeker weet dat je niet met een faker te maken hebt. Bekijk deze tips om een faker te ontmaskeren

4. Kijk voordat je een game speelt, altijd eerst naar de PEGI. Dat vertelt voor welke leeftijd het spel geschikt is en voorkomt dat je te spannende of vervelende dingen ziet. Overleg met je ouder(s) welk spel bij jou past

5. Zit je niet lekker in je vel? Dan kan een game een makkelijke manier zijn om daar niet aan te denken. Toch is het goed om erover te praten met iemand die je vertrouwt of bijvoorbeeld met de Kindertelefoon.
Denk je dat jij een gameverslaving hebt? Test je gamegedrag en zoek hulp.

Ben jij in control? Gebruik de 5 S’en!

Hoe belangrijk vind jij gamen? En andere dingen in je leven zoals je vrienden in het echt zien en school? E-sporter Koen Schrobbers bedacht de 5 S’en voor een goede balans. Bekijk het filmpje

SSlaap

Zorg dat je goed slaapt en ook overdag genoeg uitrust

SSociaal

Vrienden zijn super belangrijk, zorg ervoor dat je je vrienden ook in het echt ziet

SSport

Veel gamers bewegen te weinig. Terwijl juist een fit lichaam zorgt voor een fitte geest! En die heb je nodig om goed te kunnen concentreren en voor je uithoudingsvermogen

SSchool

School gaat voor gamen, zorg dat je eerst je huiswerk af hebt voordat je opgaat in je game

SSpel

Waarom speel je een bepaalde game? En wat vind je daar zo leuk aan? Zorg dat je de games speelt die bij jou passen. Hou je van adventure, city building, puzzle, role playing, story of sport games?

Doe-opdracht

“Je zit nu al uren achter dat scherm!” Heb je vaak ruzie met je ouder(s) over gamen? Het is voor volwassenen soms moeilijk te begrijpen wat gamen voor jou betekent. Dat is ook niet zo gek, want gamen werkte vroeger heel anders dan nu. Heb je wel eens laten zien hoe het werkt, of samen een potje gespeeld?

Bekijk de tips van Rule the game en de 5 dingen die je ouders moeten weten over gamen en bespreek deze met je ouder(s), of bijvoorbeeld met je oma, oom of leraar. Een mooi moment om samen afspraken te maken en ruzies te voorkomen.

Doe-opdracht

Aan de slag! Maak je eigen game

Games zijn niet alleen leuk om te spelen, maar ook om te maken! Als gamemaker maak je allerlei keuzes die bepalen wat de speler kan doen. Welke game maak jij als jij mag kiezen?

Wil je een verhaal vertellen of gaat het om zo snel mogelijk winnen? Moet de speler muntjes verzamelen? Of juist een monster verslaan?

Kijk deze uitleg-video en maak je eigen game in de Gamestudio van het Klokhuis.
Bonus: maak een reclame-poster om jouw game te verkopen! Welke strategie zet jij in om te verleiden?

Meer weten? Hulp nodig?

Kijk eens op onderstaande websites, daar staan leuke filmpjes of artikelen over gamen.

The post Gamen appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

Kunstmatige intelligentie maakt de leukste dingen mogelijk. Maar een computer die zelf nadenkt kan ook best eng zijn. Waar zou jij AI voor gebruiken? En waarvoor liever niet? In de video hieronder vertellen jongeren waar zij AI wel en niet voor gebruiken.

Hoe werkt AI?

Computers kunnen heel snel patronen herkennen. Als de computer veel plaatjes van katten en honden ziet, gaat het deze herkennen. Hoe meer plaatjes, hoe beter de herkenning wordt. De computer leert dus van de informatie die mensen hem geven. Met AI wordt het denken van de mens nagemaakt.

Een plaatje zoeken via Google, je tv aanzetten met je stem of een robot die je gezelschap houdt: dat is allemaal mogelijk door AI.

ChatGPT is een andere bekende toepassing van AI. Het is een ’taalmodel’: een systeem dat heel veel tekst van het internet heeft gelezen, en die data gebruikt om zelf nieuwe teksten te schrijven. Jij geeft een opdracht en ChatGPT schrijft een volledige tekst voor je. Zou jij dit gebruiken, bijvoorbeeld voor je huiswerk?

Een ander goed voorbeeld van AI is de schaakcomputer. Mensen geven een schaakcomputer heel veel informatie over de strategieën en regels van het spel. Nadat de computer al deze informatie heeft verwerkt, kan-ie zelfstandig een potje schaken tegen een mens.

Wist je dat… in 1997 een schaakcomputer (met de naam Deep Blue) een potje won van de wereldkampioen schaken, Garri Kasparov? Na de wedstrijd gooide Kasparov zijn armen in de lucht en verliet hij verbaasd het podium. Verliezen van een computer kan dus zelfs de beste overkomen!

Is AI handig?

Je bent dagelijks meer in contact met AI dan je misschien denkt. Ook allerlei apps op je mobieltje gebruiken AI. Een paar voorbeelden:

Vaak is er sprake van algoritmes. Wil je daar meer over weten? Kijk het filmpje hiernaast.

Als computers steeds meer op mensen gaan lijken, kan dat een hoop werk uit handen nemen. Zo kan een computer goed advies geven bij behandelingen in het ziekenhuis. Computers vergeten namelijk nooit informatie. In de toekomst kunnen moeilijke en lange operaties worden uitgevoerd door kunstmatige intelligentie. Robots worden nooit moe!

Is AI gevaarlijk?

Sommige wetenschappers zijn bezorgd over AI. Computers die voor jou keuzes maken, kun je die wel vertrouwen? Als mensen moeten we zorgen dat AI werkt zoals wij dat willen. Daar moeten de makers van AI dus goed over nadenken.

Moeilijke keuzes

Het is nog niet zo gemakkelijk. De makers van een zelfrijdende auto staan bijvoorbeeld voor deze lastige keuze: stel je voor dat de remmen van de auto niet meer werken, terwijl deze door een drukke straat rijdt. Wat moet er dan gebeuren? Kiest de auto ervoor om de bestuurder van de auto in veiligheid te brengen? Of is de veiligheid van de brommer naast hem belangijker?

Hoe ver mag AI gaan?

AI roept ook vragen op over privacy. In China hangen bij sommige stoplichten camera’s die jouw gezicht kunnen herkennen. Door rood lopen kan dus niet zomaar. Je wordt met de technologie in de gaten gehouden. Dit roept natuurlijk de vraag op waar AI wel voor gebruikt mag worden en waarvoor niet. En wat er met alle verzamelde gegevens gebeurt.

Een robot is geen mens

Een andere beperking is dat AI het menselijk brein nooit helemaal kan vervangen. Ook heeft een computer of robot geen emoties, en geen gevoel voor humor. Toch is het verschil soms moeilijk te zien. MyAI, een chatbot in Snapchat, gedroeg zich bijvoorbeeld wel héél erg als een mens. Denk je dat jij een AI kunt herkennen?

Robots worden trouwens ook weleens aangezien voor een mens … oeps!

Meer weten?

Op de websites hieronder kun je meer informatie vinden over kunstmatige intelligentie.

The post Kunstmatige intelligentie (AI) appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

]]> https://www.hoezomediawijs.nl/dos-en-donts-in-de-klassenapp/ Tue, 28 Jan 2020 10:38:14 +0000 https://www.hoezomediawijs.nl/?p=8455 De grootste irritaties en de afspraken die je daarover kunt maken in de klas

The post Do’s en don’ts in de klassenapp appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

]]> Veel klassen hebben tegenwoordig een groepsapp. Zo’n klassenapp is super handig! Je kunt snel iets overleggen, vragen stellen over het huiswerk of even laten weten als je een keer wat later bent.

Maar soms gaat er ook iets mis. Er worden vervelende grapjes gemaakt, rare berichten rondgestuurd, of iemand stuurt 50 berichtjes achter elkaar. Oeps!

Wat zijn de grootste irritaties? En welke afspraken kun je daarover maken in de klas? Wij zetten het voor je op een rijtje.

De meeste kinderen vinden spammen in een WhatsApp-groep irritant

WhatsApp & Signal

Er zijn verschillende apps die je kunt gebruiken voor de klassenapp. De populairste zijn WhatsApp en Signal. Vaak wordt gekozen voor WhatsApp, omdat bijna iedereen die app al heeft. Soms gebruiken scholen liever Signal, omdat die wat beter omgaat met je privacy. Het hangt dus een beetje af van wat je leraar en ouders het fijnst vinden.

Wat je ook gebruikt: de afspraken over hoe je met elkaar omgaat, blijven hetzelfde!

Hoe voorkom je ruzie?

In zo’n app zeg je makkelijk iets leuks. Maar ook makkelijk iets negatiefs. En dat kan leiden tot ruzie. Het is daarom altijd goed om eerst na te denken over hoe iets overkomt.

Op WhatsApp en Signal gebruik je vooral verbale communicatie. Dat zijn de woorden die je typt.

Er bestaat ook non-verbale communicatie. Daarmee zeg je iets zonder woorden. Denk aan je gezichtsuitdrukking, je stemgeluid en je lichaamshouding.

Ben je verliefd? Dan staan je ogen heel anders dan wanneer je boos bent:

Vind je iets top? Je duim omhoog is al genoeg om dat te laten merken:

Non-verbale communicatie zegt dus heel veel. Om een boodschap goed over te brengen, heb je verbale én non-verbale communicatie nodig.

Daar gaat het vaak mis. Want in de chat is er weinig non-verbale communicatie. Behalve emoji’s natuurlijk. Gebruik daar dus lekker veel van!

Do’s & don’ts in de klassenapp

Online omgangsvormen noemen we ook wel netiquette. Het zijn afspraken over hoe je je gedraagt op internet zodat het voor iedereen leuk blijft.

Wil je ruzie voorkomen? Lees dan deze do’s en don’ts door.

Geef zelf het goede voorbeeld en verstuur geen onaardige berichten

Gebruik veel emoji’s

Doe zelf niet mee met spammen en vraag of je klasgenoten een aparte groep willen maken

Maak afspraken over de eindtijd waarop jullie berichten in de groepsapp zetten

  Toch ruzie gekregen? Praat het offline uit

Durf je het niet in iemands gezicht te zeggen? Zeg het dan ook niet in de groepsapp

Denk goed na voordat je foto’s verstuurt, voor je het weet zijn ze doorgestuurd

Stuur geen berichten meer na bedtijd

Ben je boos? Reageer niet meteen en praat het offline uit

7 irritantste dingen in de groepsapp

1.Spammen

Spammen is heel veel berichten sturen.

Of
elk
woord
in
een
nieuw
bericht
zetten

2.’s Avonds laat appen

Het verstoort je nachtrust en die van anderen.

Tip: zet je telefoon op vliegtuigstand als het bedtijd is.

3.Bliepjes en piepjes

Vooral irritant voor de mensen om je heen. Maar je kunt er zelf ook stress van krijgen als je het gevoel hebt dat je meteen moet kijken en reageren.

Tip: zet die geluidjes lekker uit.

4.Horror-appjes en kettingsbrieven

Ken jij ze ook? Horror-appjes die je moet doorsturen omdat er anders iets verschrikkelijks gebeurt. Of appjes waarin staat ‘Stuur dit door aan 10 vrienden’ en dan krijg je nieuwe emoticons. Of een nieuwe achtergrond.

Geloof het maar niet. Het is allemaal nep.

Doe niet mee aan angst zaaien en verbreek de ketting.

5.Iemand ongevraagd in (of uit) de groepsapp zetten

Kinderen worden regelmatig ongevraagd in een groepsapp gezet. Wil je dat liever niet? Je kunt het uitzetten:

• Open WhatsApp
• Tik rechtsonder op ‘Instellingen’
• Tik op ‘Account’ > ‘Privacy’ > ‘Groepen’
• Kies voor ‘Niemand’

Als je iemand uit de groepsapp zet, kan dat overkomen alsof je diegene buitensluit.

6.Niet snel genoeg reageren

Weet jij wat de blauwe vinkjes beteken?

Als je bericht is verstuurd, staat er één ✓ bij.
Als je bericht goed is aangekomen, staan er twee ✓✓ bij.
Als je bericht is gelezen, worden de ✓✓ blauw.

Heeft iemand jouw bericht wel gelezen, maar nog niet geantwoord? Dat kan zorgen voor boosheid en onzekerheid. Maar bedenk: misschien is er nu geen tijd om te antwoorden. Dus maak er geen probleem van.

Als je echt snel antwoord nodig hebt, bel dan.

Tip: wist je dat je de vinkjes kunt uitzetten?

7.Pesten met stickers

Stickers zijn super populair! De meeste zijn grappig, maar soms worden stickers ook gebruikt om te pesten, of om sexy of racistische plaatjes door te sturen.

Kom voor elkaar op of blokkeer de persoon die de stickers stuurt. Het is een vorm van cyberpesten. In deze video van het Jeugdjournaal hoor je er meer over.

Doe-opdracht

Bekijk de video 10 geboden van WhatsApp en lees de do’s & don’ts hierboven ↑

• Vul de lijst met afspraken aan
• Bespreek ze met je leraar
• Deel ze met je klasgenoten

The post Do’s en don’ts in de klassenapp appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

]]> https://www.hoezomediawijs.nl/filterbubbel/ Wed, 31 Jul 2019 12:25:00 +0000 https://www.hoezomediawijs.nl/?p=8390 Filterbubbel: handig of gevaarlijk?

The post Filterbubbel appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

]]> Een filterbubbel (of: internetbubbel of filter bubble) betekent dat jij op internet andere zoekresultaten te zien krijgt dan andere mensen.

De zoekmachine ‘filtert’ alle informatie voor jou en laat alleen zien wat bij jou past. Daardoor zie je maar één kant van het verhaal. Andere kanten zijn weggefilterd.

Het internet bouwt een soort bubbel om jou heen met informatie die bij jou past

Wat is een filterbubbel?

Als je ouders op internet zoeken op het woord Egypte krijgen zij waarschijnlijk informatie over reizen naar Egypte. Bijvoorbeeld over hotels en vliegtickets.

Maar als jij zoekt op het woord Egypte herkent de zoekmachine dat je nog op school zit en krijg je waarschijnlijk informatie voor een werkstuk.

Dat noemen we de filterbubbel. De zoekmachine zoekt naar het beste antwoord op jouw zoekvraag, en laat andere informatie weg. Dit gebeurt ook op sociale media, zoals Instagram en YouTube. Je ziet daar vooral berichten die passen bij jouw interesses.

Is een filterbubbel handig of gevaarlijk?

Allebei. Een filterbubbel is erg handig, maar het kan ook nadelen hebben.

Dankzij de filterbubbel hoef je op internet niet lang te zoeken naar het antwoord op jouw vraag. Want dat doet de zoekmachine al voor je. Handig dus!

Maar het heeft ook nadelen. Want als je je eigen mening wilt vormen, moet je alle kanten van een verhaal kennen. En door de filterbubbel lukt dat niet goed. Want je ziet vooral wat je al kent. En je hoort niet snel een mening die anders is dan jouw mening. Bovendien kan de bubbel het mis hebben, en jou dingen aanraden die helemaal niet bij je passen.

Hoe werkt een filterbubbel?

Een filterbubbel wordt gecreëerd door de bedrijven die zoekmachines, websites en sociale media maken. Daarvoor gebruiken zij cookies en algoritmes.

Cookies zijn kleine computerprogramma’s die onthouden waar jij op zoekt, wat jij hebt geliked, wat je online heb gekocht. Door al die informatie te onthouden, weten die bedrijven precies wat jij leuk vindt.

» Zo kun je zelf cookies aanpassen

Een algoritme gebruikt de cookies om te bepalen welke zoekresultaten en posts jij te zien krijgt. Hoe dat werkt, zie je in de video’s hiernaast.

Wat kun je doen tegen een filterbubbel?

1.Verwijder de cookies in je webbrowser

Verwijder de cookies die jouw internetgedrag onthouden. Dat doe je zo. Of kijk op YouTube, daar staan veel filmpjes met uitleg!

2.Sla je zoekgeschiedenis niet op

Alle websites die jij bezoekt, worden onthouden door je browser. Verwijder ze om uit je bubbel te stappen. Dat doe je zo.

Je kunt ook anoniem op internet surfen. Dat doe je zo. Dat heet ook wel: incognito of privé.

3.Gebruik een anonieme zoekmachine zoals Duckduckgo.com

Duckduckgo is een (Nederlandse) zoekmachine die privacy belangrijk vindt. De makers gebruiken geen cookies en bouwen geen profiel van jouw zoekopdrachten. Je zoekt anoniem en iedereen krijgt dezelfde zoekresultaten.

4.Gebruik veel verschillende bronnen en websites

Je blijft sneller in de filterbubbel als je het nieuws volgt via één bron, zoals Facebook of Instagram. Haal je informatie dus liever van verschillende websites.

Doe-opdracht

Wil je uit je bubbel stappen? Gebruik dan verschillende bronnen en verschillende zoekmachines. Probeer dit maar eens:

1. Bedenk een vraag, iets dat je graag wilt weten
2. Formuleer een goede zoekvraag en typ deze in 3 verschillende zoekmachines: Google, DuckDuckgo en Wikikids
3. En? Zijn de resultaten overal hetzelfde?
4. Welke zoekmachine gaf het beste resultaat?

The post Filterbubbel appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

]]> https://www.hoezomediawijs.nl/cookies/ Wed, 19 Jun 2019 15:02:21 +0000 https://www.hoezomediawijs.nl/?p=7758 Cookies hebben voor- en nadelen

The post Cookies appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

]]> Cookies zijn kleine bestandjes die op je computer worden gezet als je op internet surft. Bijna elke website plaatst cookies. Cookies zijn een soort spionnen. Ze volgen je (ook op andere websites) en onthouden wat jij allemaal doet.

Spionnen, dat klinkt niet best. Dat klopt. Cookies bedreigen je privacy. Toch zijn ze ook handig.

Hoe dat zit, lees je hieronder.

Wat weet jij van cookies? En: wat weten cookies van jou?

Wat zijn cookies?

Cookies zijn kleine bestandjes die op je computer, tablet of telefoon worden opgeslagen. Dat gebeurt elke keer als jij een website bezoekt.

Kom je later weer op die website? Dan weet de cookie dat je al eerder bent geweest.

In de doe-opdracht (zie hieronder ↓) wordt het zo uitgelegd: cookies zijn een soort broodkruimels. Net als uit het sprookje van Hans en Grietje. Sterker nog, zo komen ze aan hun naam! Iedere broodkruimel is een kleine informatiekruimel over jou. Al die kruimels bij elkaar vertellen de eigenaar van de website wie jij bent en wat je leuk vindt.

De voor- en nadelen van cookies

Dat ligt aan de cookie. Er zijn er namelijk verschillende soorten. We leggen ze hieronder uit.

1.Cookies die worden gebruikt voor reclame

Als de eigenaar van een website weet waar jij van houdt, kunnen ze reclame laten zien die bij jou past. De kans dat je dan iets koopt, is groter.

Voordeel: best handig, je krijgt geen advertenties te zien die je niet interesseren
Nadeel: de gegevens die worden verzameld in de cookies, worden vaak verkocht aan andere bedrijven. Je privacy is in gevaar en andere mensen verdienen geld aan jouw surfgedrag.

Cookies die worden gebruikt om reclame te laten zien, noemen we third-party cookies. Voor deze cookie moet je vooraf toestemming geven.

2.Cookies die helpen onthouden

Deze cookies zijn nodig om een website of game goed te laten werken. Ze onthouden bijvoorbeeld je inloggegevens of de inhoud van je winkelwagentje.

Voordeel: handig
Nadeel: als je geen toestemming geeft, dan werkt de website vaak niet (of niet goed)

We noemen dit functionele cookies. Ook de game MediaMasters gebruikt functionele cookies. Zo onthoudt de computer precies waar jullie zijn gebleven in de game, en krijgt elke klas het juiste aantal punten.

3.Cookies die meten

Cookies kunnen ook meten hoeveel bezoekers er op een website komen.

Voordeel: vooral handig voor de eigenaar van de website
Nadeel: je IP-adres wordt hierbij opgeslagen, dus het is niet goed voor je privacy

Dit noemen we een first-party cookie. Deze website gebruikt ze ook. Maar wij slaan het IP-adres van jouw computer anoniem op om jouw privacy beter te beschermen.

Surfen zonder cookies? Dat doe je zo

Wil je minder spionnen op je computer? Doe dan dit:

1.Surf anoniem

Gebruik de privé-modus van je browser. Andere namen zijn: privemodus, incognitovenster of inprivate navigatie.

2.Gooi je cookies weg

Hoe? Op YouTube staan veel filmpjes met uitleg!

3.Accepteer geen cookies

Klik niet automatisch op ‘ja’. Veel websites werken ook als je op ‘nee’ klikt.

Doe-opdracht

Wist je dat… 75% van de websites de informatie uit cookies doorverkoopt aan andere partijen?

Sommige bedrijven weten daardoor precies welke websites jij bezoekt. En wist jij dat je ook zelf je cookies kunt aanpassen? Dat leer je in deze doe-opdracht van FutureNL.

Superhandig. Veel plezier!

The post Cookies appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

]]> https://www.hoezomediawijs.nl/privacy/ Wed, 19 Jun 2019 14:54:02 +0000 https://www.hoezomediawijs.nl/?p=8331 Denk jij weleens na over je privacy op het internet?

The post Bescherm je privacy appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

]]> Op internet wordt er veel informatie over je verzameld.

Dat is niet altijd erg, maar het is wel belangrijk om te weten. Want het kan je privacy schaden.

Wat is privacy eigenlijk? En is het echt zo belangrijk?

Hoe kun je je (online) privacy beschermen?

Wat is privacy?

Iedereen heeft recht op privacy. Dat betekent dat je een plek hebt waar je alleen kunt zijn, en waar je veilig bent. Bijvoorbeeld thuis of in je eigen slaapkamer. Ook je gedachten zijn privé. Niemand kan in je hoofd kijken wat je denkt. Gelukkig maar!

Ook op internet heb je recht op privacy. Dat betekent bijvoorbeeld:

• Dat niemand jou zomaar mag bespioneren
• Dat je zelf mag bepalen welke informatie je online deelt
• Dat niemand ongevraagd jouw WhatsApp-berichten mag lezen
• Dat niemand ongevraagd jouw foto op een website of op sociale media mag plaatsen
• Dat je zelf mag bepalen wie welke informatie over jou krijgt

Waarom is privacy op internet zo belangrijk?

Om jezelf goed te kunnen ontwikkelen, heb je privacy nodig. Je moet je veilig voelen. En dat is moeilijk als iedereen alles van je weet, en de hele dag naar jou kan kijken.

Kijk maar eens naar de serie Super Stream Me, waarin twee programmamakers zichzelf 24 uur per dag laten filmen. Ook als ze douchen, poepen en ruziemaken. Uiteindelijk stoppen ze met het experiment omdat ze zich heel ongelukkig gaan voelen. Zonder privacy kun je nooit helemaal jezelf zijn.

Dus als mensen zeggen: “ik heb niets te verbergen,” dan weet jij wel beter! Sommige dingen gaan niemand iets aan.

» Extra tip: zorg altijd voor een goed wachtwoord

Simpele tips om je online privacy te beschermen

Het is moeilijk om je privacy op internet te beschermen. Want een groot deel van ons leven is online. En het delen van informatie op sociale media over jezelf is erg leuk.

Dankzij deze simpele tips kun je je privacy toch beschermen:

1.Gebruik een nickname

Alleen je echte vrienden hoeven je echte naam te weten.

2.Zet geen persoonlijke info online

Wil je niet bespioneerd worden? Deel dan geen persoonlijke gegevens in het openbaar. Het is moeilijk om je gegevens achteraf van internet te verwijderen, dus bedenk vooraf wat je online zet.

» Extra tip: zet een slotje op je profiel

3.Accepteer niet alle cookies

Cookies zijn kleine spionnen op je computer. Zo werken cookies.

4.Gebruik geen openbare wifi

Openbare wifi is handig (en vaak gratis) maar erg slecht beveiligd.

Je leest er meer over bij punt 7 van Veilig internetten.

5.Stuur geen dingen door

Bescherm ook de privacy van anderen.

Zet geen foto’s online zonder toestemming, tag niet en stuur geen persoonlijke informatie door. Dat zou je zelf ook niet willen.

Doe-opdracht

Denk jij er over na wat je allemaal online zet?

Open Google en typ je eigen naam (of je nickname) in het zoekvenster. Wat staat er over jou online?

• Wat vind je over jezelf online?
• Wat vind je daarvan?
• Waar komen de gegevens vandaan? Heb je ze zelf geplaatst? Of zijn de door iemand anders online gezet?
  
• Als jij ze online kunt vinden, kan iemand anders dat ook. Staan er dingen – foto’s, comments, video’s – die je liever niet meer online ziet?
  
• Haal ze weg – vraag eventueel hulp van je ouders

The post Bescherm je privacy appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

]]> https://www.hoezomediawijs.nl/phishing/ Mon, 29 Oct 2018 11:34:06 +0000 https://www.hoezomediawijs.nl/?p=8101 Laat je niet foppen, zó herken jij een valse e-mail

The post Phishing appeared first on Hoe?Zo! Mediawijs.

]]> Cybercriminelen proberen soms via berichtjes op WhatsApp, SMS, e-mail of telefoon informatie van jou te krijgen. Dat heet phishing. Ze doen dan bijvoorbeeld alsof ze een pakketbezorgdienst zijn en sturen een SMS’je of mailtje met daarin een link.

Zo’n bericht lijkt heel echt. Maar als je op de link klikt, kom je op een nep-website terecht. Die is gemaakt door de cybercriminelen.

Soms wordt er ook om bankgegevens gevraagd. Als je die geeft, kunnen ze geld stelen of je telefoon (of computer) blokkeren en om losgeld vragen. Dat laatste heet ransomware.

Het is moeilijk om een phishing te herkennen. Lees daarom de tips hieronder.

Laat je niet foppen, zó herken jij phishing

Zo herken je phishing!

Vroeger was phishing makkelijk te herkennen. Het waren e-mails vol spelfouten. Maar cybercriminelen sturen tegenwoordig ook betaalverzoekjes, Tikkies of WhatsApp- en sms-berichten die heel echt lijken. Dat laatste noemen we SMiShing. Laat je niet foppen, altijd eerst checken!

Phishing zit zelfs verstopt in de reacties bij jouw favoriete Instagram of YouTube-video’s. En in prijsvragen. Je kunt dan iets winnen, bijvoorbeeld gratis kaartjes voor een pretpark, een cadeau van een supermarkt of van een online winkel.

Jouw alarmbellen moeten afgaan als:

1. Willen ze dat je ergens op klikt?
2. Moet je een bijlage openen?
3. Of een 0900-nummer bellen?

Klik nergens op. Vul niets in. Check eerst dit:

1.Hoe begint het bericht?

Phishing-berichten beginnen vaak onpersoonlijk.

Jouw voor- of achternaam staat erboven, bijvoorbeeld ‘Beste Bas’ of ‘Beste meneer De Vries’

Er staat iets algemeens, zoals ‘Beste meneer, mevrouw’

2.Lees de tekst (echt!) goed door

Krijg je gratis kaartjes, een nieuwe smartphone of een grote geldprijs? Pas altijd op met prijsvragen en winacties. Deze staan ook altijd op de officiële website van het bedrijf! Dus als je wilt checken of het klopt, ga dan in je browser naar de goede website en controleer het. Kun je het daar niet vinden, dan is waarschijnlijk nep.

Willen ze dat je snel iets doet? Anders wordt je rekening geblokkeerd, of is de link niet meer geldig? Kun je alléén vandaag die prijs ophalen? Dat is verdacht.

Staan er spelfouten in de tekst? Of lopen de zinnen niet lekker? Dat is verdacht.

3.Herken deze zinnetjes

Vaak gebruiken criminelen deze smoesjes:

• We zijn bezig met een veiligheidsupdate, controleer je gegevens
• Ik werk bij de bank, mag ik je gegevens controleren?
• Je hebt een prijs gewonnen
• Je rekening is geblokkeerd
• De instellingen voor jouw internetbankieren staan niet goed
• Je krijgt een erfenis van een oom die je niet kent
• Maak geld over en verdien zo nog meer geld
• Stuur dit bericht door naar zoveel mogelijk mensen
• De postbode heeft geprobeerd een pakje te bezorgen, maar er was niemand thuis

4.Check het e-mailadres van de afzender

Check het e-mailadres van de afzender, dat is vaak (een beetje) anders dan het echte mailadres.

Mailadressen met @hotmail.com, @gmail.com, @outlook.com of @msn.com zijn verdacht. Echte bedrijven gebruiken geen gratis mailbox. Ook niet in combinatie met een bedrijfsnaam – bv efteling@gmail.com of hema@hotmail.com

Let goed op de spelling, soms is er maar één lettertje verschil – bv. prijsvraag@eftelling.nl of no-reply@sportify.com

5.Controleer de URL van het linkje

Achter de link in een phishing-bericht zit een valse website verborgen. Die lijkt heel echt. Extra goed opletten dus. De website is gemaakt door cybercriminelen, en als je inlogt (of je wachtwoord invult) dan kunnen zij jouw gegevens stelen.

Controleer nooit een linkje door erop te klikken.

Wel doen: ga met je muis boven de link hangen. Je ziet dan (linksonder in je beeldscherm) de hele URL van de website.

Gebruik je een tablet of een mobiele telefoon? Doe dan dit:

• Druk met je vinger lang op link (dus niet kort aantikken!!) – je ziet dan de URL onder in beeld
• Wil je ‘m beter kunnen lezen? Plak ‘m dan in een tekstbestandje
• Controleer ook het e-mailadres en doorloop de andere stappen extra goed

6.Ga nooit naar een inlogscherm via een linkje

Vragen ze of je wilt inloggen?

Doe dat nooit via een link in een e-mail, appje of advertentie

Twijfel je? Open je browser en typ zelf de URL van de website in

Vind je het moeilijk om de URL’s van websites te onthouden? Sla ze op in je favorieten!

Moet je een bijlage openen? Dat is altijd verdacht. Check de mail extra goed en roep eventueel je ouder(s)/verzorger(s) erbij

Een groen slotje in de URL betekent niet dat je op een veilige website bent – ook criminelen kunnen een groen slotje op hun website zetten

7.Maak altijd back-ups!

Als cybercriminelen eenmaal ín je computer zitten, is het lastig om er vanaf te komen. De beste manier: je computer opnieuw installeren en een back-up terugzetten.

Zorg altijd, altijd, altijd dat je minstens éénmaal per week een back-up maakt.

Dat kan automatisch, het kost echt niet veel tijd

8.Twijfel je?

Bel dan altijd even naar de organisatie.

9.Telefonische phishing

Er bestaat ook telefonische phishing. Je krijgt dan een telefoontje waarin wordt gezegd dat je computer een update nodig heeft. Ze doen net of ze willen helpen, bijvoorbeeld omdat ze van een bekend computerbedrijf zijn, zoals Microsoft.

Spreken ze Engels? Dat is verdacht.

Bellen ze vanaf een buitenlands nummer? Dat is verdacht.

Niet reageren, meteen ophangen